Viêm Mào Tinh Hoàn

Viêm Mào Tinh Hoàn Và Nam Giới
                                                 
                                                              Ths BSNT Thiều Sĩ Sắc- Bv Việt Đức
Đại cương về viêm mào tinh hoàn
Phân loại viêm mào tinh hoàn
Nguyên nhân viêm mào tinh hoàn
Triệu chứng viêm mào tinh hoàn
Chẩn đoán cận lâm sàng
Điều trị viêm mào tinh hoàn
Viêm mào tinh hoàn là bệnh lý khá hay gặp, đặc biệt ở thanh niên trong độ tuổi quan hệ tình dục. Bệnh không những có thể gây vô sinh, nó còn gây đau tức khó chịu ở tinh hoàn, ảnh hưởng tới tâm lý và công việc.  Việc điều trị khá đơn giản và thường chỉ cần dùng thuốc ngoại trú, tuy nhiên nếu điều trị không tốt có thể dẫn tới viêm mào tinh hoàn mạn tính, vô sinh.
1. Đại cương
Viêm MTH là do viêm nhiễm ở mào tinh hoàn. Viêm MTH cấp tính là do sự xuất hiện đột ngột các triệu chứng sưng nóng đỏ đau ở mào tinh hoàn. Viêm MTH mạn tính được cho là tình trạng viêm và đau ở mào tinh hoàn nhưng không có dấu hiệu sưng (nhưng cứng ở trường hợp bệnh kéo dài), các triệu chứng kéo dài trên 6 tuần.
Viêm MTH cấp tính thường là hậu quả của nhiễm trùng từ bàng quang, niệu đạo, tuyến tiền liệt, qua ống phóng tinh, ống dẫn tinh tới đuôi mào tinh hoàn, thân và đầu mào tinh hoàn.
Viêm MTH mạn tính thường do điều trị không dứt điểm viêm MTH cấp tính, hoặc viêm MTH tái phát. Một số trường hợp do bệnh Behcet hay điều trị với Amiodarone.
Trong hầu hết đợt viêm cấp tính, tinh hoàn cũng bị tổn thương nên thường xem như viêm tinh hoàn và mào tinh hoàn.
Có khoảng 1% trường hợp tới khám tiết niệu có chẩn đoán là viêm MTH.
2. Phân loại
Phân loại viêm mào tinh hoàn
– Viêm mào tinh hoàn cấp tính
         Thứ phát do nhiễm trùng đường tiểu
         Thứ phát do bệnh lây qua đường tình dục
         Viêm MTH không do vi khuẩn
                                                          Virus
                                                          Nấm
                                                          Ký sinh trùng
                                                          Viêm MTH không có nhiễm trùng
                                                          Tự miễn
                                                          Chấn thương
                                                          Vô căn
– Viêm MTH mạn tính
– Đau MTH mạn tính
3. Nguyên nhân
Ở trẻ em, viêm MTH thường do nhiễm trùng đường tiết niệu, bất thường bộ phận sinh dục, phản ứng của cơ thể với một số loại nhiễm khuẩn như virus quai bị, adenovirus, enterovirus, …
Ở người già thường do bệnh lý phì đại tuyến tiền liệt, nhiễm trùng tiết niệu, đặt thông đái là các nguyên nhân phổ biến nhất. Các tác nhân liên quan tới vùng hậu môn hay gặp hơn ở nhóm tuổi này như E. coli, Staphylococcus, Streptococcus, Pseudomonas, …
Còn ở độ tuổi hoạt động tình dục, nguyên nhân thường do các bệnh lây qua đường tình dục như lậu, Chlamydia, Mycoplasma, …
Nguyên nhân của chứng đau TH mạn tính thường không rõ. Tuy nhiên các triệu chứng của viêm MTH mạn và đau MTH mạn tính đôi khi rất khó phân biệt.
4. Triệu chứng
4.1. Viêm tinh hoàn cấp
Triệu chứng toàn thân: mệt mỏi, sốt.
Triệu chứng của đường tiểu dưới: tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, đái đục, đái mủ, đau vùng hạ vị.
Triệu chứng của viêm đau tinh hoàn: sưng nóng đỏ đau thường ở một bên tinh hoàn trong đợt cấp.
Cần chẩn đoán phân biệt với xoắn tinh hoàn, vì thái độ xử trí 2 bệnh lý này khác nhau: xoắn tinh hoàn phải mổ cấp cứu, còn viêm tinh hoàn có thể điều trị ngoại trú.
4.2. Viêm mào tinh hoàn mạn tính
Trong đợt viêm mạn tính, các triệu chứng đường tiểu và sưng nóng đỏ tinh hoàn gần như lụi tàn dần. Thay vào đó là tổ chức cứng chắc và đau âm ỉ ở một bên bìu.
5. Cận lâm sàng:
Xét nghiệm máu thấy bạch cầu tăng.
Xét nghiệm nước tiểu thường quy đánh giá bạch cầu niệu, nitrit niệu,hồng cầu niệu.
Nếu có nguyên nhân rõ ràng cần cấy nước tiểu tìm vi khuẩn gây bệnh và độ nhạy với các loại kháng sinh.
Xét nghiệm soi tươi dịch niệu đạo: có thể phát hiện nấm men, trùng roi, .. và nhận định mật độ tế bào, bạch cầu.
Soi tươi kết hợp với nhuộm Gram dịch niệu đạo có thể phát hiện được song cầu lậu, nấm, định hướng được loại vi khuẩn Gram dương hay Gram âm để có phương án điều trị thích hợp.
Siêu âm Doppler bìu đánh giá mức độ viêm, các tổn thương vùng bẹn bìu phối hợp và quan trọng trong chẩn đoán phân biệt với xoắn tinh hoàn.
Nếu nghi ngờ ung thư tinh hoàn, có thể phải chụp MRI tiểu khung để loại trừ.
6. Điều trị
Bệnh nhân cần được nghỉ ngơi tại chỗ, tránh quan hệ tình dục cho tới khi khỏi bệnh.
Điều trị nhiễm trùng cấp tính dựa vào nguyên nhân và tác nhân gây bệnh. Sử dụng kháng sinh khi có nguyên nhân cụ thể hoặc nghi ngờ nhiễm trùng. Các khuyến cáo nên dùng là Ceftriaxone hoặc Azithromycin cho bệnh nhân dưới 35 tuổi và levofloxacin và ofloxacin cho bệnh nhân trên 35 tuổi.
Đối với bệnh viêm mào tinh hoàn mạn tính, dùng kháng sinh kéo dài từ 4-6 tuần có thể sẽ có hiệu quả chống lại vi khuẩn gây bệnh và đặc biệt là C.trachomatis. Các thuốc chống viêm, giảm đau, chẹn thần kinh được phối hợp theo kinh nghiệm. Người ta tin rằng, viêm MTH mạn tính có thể tự giới hạn nhưng có thể mất nhiều năm (thậm chí hàng chục năm).
Phẫu thuật cắt bỏ mào tinh hoàn chỉ nên đặt ra khi tất cả các biện pháp khác đã thất bại, người bệnh đã có đủ con và đồng ý cắt bỏ mào tinh hoàn để có 50% cơ hội hết đau tinh hoàn.

Nếu có thắc mắc, bạn có thể tới Bv Việt Đức ở số 8 Phủ Doãn – Hà Nội gặp Bs Sắc, hoặc nhắn tin đặt lịch khám vào số zalo 0911353689.

Tham khảo khóa hoc xuất tinh sớm tai đây  

 Ths BSNT Thiều Sĩ Sắc – Bv Việt Đức